Sluipweg, waarlangs de dood heeft weten te ontsnappen
Sluipweg, waarlangs de dood heeft weten te ontsnappen
Sluipweg, waarlangs de dood heeft weten te ontsnappen
2009
Fort Vijfhuizen
Amsterdam

Sluipweg, waarlangs de dood heeft weten te ontsnappen 2009

Fort Vijfhuizen maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam, een stelsel van forten en dijken in een wijde ring rondom de hoofdstad. De Stelling is gebouwd rond de wisseling van 19de en 20ste eeuw. Wanneer een vijandelijk leger de hoofdstad zou willen innemen, kon het gebied rondom de Stelling van Amsterdam geheel onder water worden gezet, terwijl ruim 40 forten alle toegangswegen over dijken konden bestrijken.

 

Wie het fort bezoekt raakt in eerste instantie onder de indruk van de brute massiviteit van het betonnen bolwerk. Alles doet vermoeden dat hier getuigd wordt van een geschiedenis van zware oorlogshandeling en talloze gesneuvelden. Niets is echter minder waar. Er heeft bij geen van de forten van de Stelling ooit enige slag plaatsgevonden. Er kwam geen enkele vijand en er vloeide geen druppel bloed. Door de opkomst van de luchtvaart bleek al tijdens de bouw dat het strategisch concept was verouderd. 

 

De Stelling van Amsterdam bleef in ruste en werd in 1996 op de Werelderfgoedlijst van de Unesco geplaatst. 
Kunstenaar Hans van Houwelingen deed een voorstel om op de omwalling van het fort - ooit bedoelt om soldaten te beschermen tegen vijandelijk vuur - een permanent pad aan te leggen van honderden oude grafstenen, ter beschikking gesteld door overlevende familieleden. 

 

Het smalle pad in het hoge gras, over de gehele lengte van de omwalling, geeft de indruk van een sluipweggetje dat eventueel van strategisch nut heeft kunnen zijn. De grafstenen suggereren een menselijk cordon rondom het fort dat de vijand tegenhield, alsook een tijdperk van patriottisme, van gevallenen in de strijd voor de hoofdstad Amsterdam. 
Het pad draagt echter evenveel bij als dat het afneemt aan de heroïsche bloemlezing van Fort Vijfhuizen. Het onthult dat er rond dit fort juist nooit strijd geleverd is of iemand is gesneuveld. Zoals het fort zelf gerecycled is voor hedendaagse betekenisgeving bestaat het kunstwerk uit gerecyclede grafstenen. 
   

Het kunstwerk is een reflectie op de hedendaagse dodencultuur waarin de eeuwige rust door efficiëntie zeer betrekkelijk is geworden. De titel van het kunstwerk, Sluipweg, waarlangs de dood heeft weten te ontsnappen, kan dan ook in al zijn dubbelzinnigheid worden opgevat.